ATM'den Başkasına Ait Banka Kartıyla Para Çekmek Hırsızlık mı, Bilişim Suçu mu?

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'ndan Siber Suçlar Hukukuna Yön Veren Tarihi Karar

Karar Künyesi

Mahkeme: Yargıtay Ceza Genel Kurulu

Esas No: 2000/6-62

Karar No: 2000/72

Karar Tarihi: 11.04.2000

Konu: Bilişim Suçları – ATM Sistemleri – Banka Kartının Hukuki Niteliği – Hırsızlık Suçu

Kararda, ATM cihazlarının yalnızca para veren makineler olmadığı, bir bilişim sisteminin parçası olarak çalıştığı vurgulanmış ve başkasına ait banka kartı ile şifresinin kullanılarak ATM'den para çekilmesi eyleminin klasik hırsızlık suçu kapsamında değil, bilişim sistemi kullanılarak haksız menfaat sağlama suçu kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Olayın Özeti

Sanık, müştekiye ait banka kartını ve kartın şifresini hukuka aykırı şekilde ele geçirmiştir.

Daha sonra farklı tarihlerde aynı bankaya ait çeşitli ATM cihazlarından para çekerek toplam 150 milyon Türk Lirasını kendi yararına kullanmıştır.

İlk derece mahkemesi bu eylemi nitelikli hırsızlık olarak değerlendirmiş ve sanığı buna göre cezalandırmıştır.

Dosya temyiz edilince Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı farklı bir değerlendirme yapmış; olayın klasik hırsızlık değil, bilişim sisteminin kullanılması suretiyle haksız menfaat sağlama suçunu oluşturduğunu ileri sürmüştür.

Uyuşmazlık Ceza Genel Kurulu önüne gelmiş ve Kurul önemli tespitlerde bulunmuştur.

Ceza Genel Kurulu Neden Bozdu?

Kararın en önemli yönü, ATM sisteminin teknik yapısının ayrıntılı biçimde değerlendirilmesidir.

Ceza Genel Kurulu'na göre ATM;

• tek başına çalışan bir para verme makinesi değildir,

• bankanın ana bilgisayar sistemiyle sürekli iletişim hâlindedir,

• kart ve şifre bilgileri doğrulanmadan işlem gerçekleştiremez,

• gerçekleştirilen her işlem merkezde bulunan bilgi işlem sistemi tarafından onaylandıktan sonra tamamlanır.

Dolayısıyla ATM, bağımsız bir cihaz değil; bilişim sisteminin bir ünitesidir.

Bu nedenle kart ve şifre kullanılarak gerçekleştirilen işlem, klasik anlamda bir kilidin açılması suretiyle gerçekleştirilen hırsızlık olarak değerlendirilemez.

Kararın Ortaya Koyduğu Hukuki İlke

Bu kararın temel ilkesi şudur:

ATM cihazları, bilişim sisteminin ayrılmaz bir parçasıdır. Başkasına ait banka kartı ve şifresi kullanılarak ATM üzerinden para çekilmesi, bilişim sisteminin kullanılması suretiyle haksız menfaat sağlama suçunu oluşturur.

Ceza Genel Kurulu, ATM kartlarının klasik hırsızlık suçunda kullanılan "anahtar" veya "sair alet" olarak değerlendirilemeyeceğini özellikle vurgulamıştır.

Çünkü banka kartı tek başına herhangi bir işlem yapamaz.

Kart ancak;

• doğru şifre girildiğinde,

• bankanın merkez sistemi işlemi onayladığında,

• bilgi işlem sistemi çalıştığında

işlev kazanabilmektedir.

Bu nedenle banka kartı ile klasik anahtar arasında hukuki bakımdan benzerlik kurulamayacağı ifade edilmiştir.

Karardan Çıkan Hukuki İlkeler

1. ATM cihazları bilişim sisteminin bir parçasıdır.

ATM, bağımsız çalışan bir makine değil; ana bilgisayar sistemiyle birlikte çalışan bilgi işlem sisteminin bir ünitesidir.

2. Banka kartı klasik anlamda "anahtar" değildir.

Ceza Genel Kurulu, banka kartının TCK'da düzenlenen "sair alet" kavramı içerisinde değerlendirilemeyeceğini açıkça kabul etmiştir.

3. Suçun niteliği teknolojik yapıya göre belirlenmelidir.

Teknolojik gelişmeler sonucunda ortaya çıkan yeni suç tipleri, her zaman klasik suç kalıpları içerisine yerleştirilemez.

Yeni teknolojiler karşısında suçun işleniş biçimi ve kullanılan sistem birlikte değerlendirilmelidir.

4. Bilişim sisteminin kullanılması suretiyle haksız menfaat sağlanması bağımsız bir suç tipidir.

Karar, bilişim suçlarının klasik malvarlığına karşı işlenen suçlardan ayrılması gerektiğini ortaya koyan ilk önemli içtihatlardan biri olmuştur.

Bu Karar Neden Önemli?

Her ne kadar karar 2000 yılında verilmiş olsa da, günümüzde de önemini korumaktadır.

Çünkü bugün internet bankacılığı, mobil bankacılık, dijital cüzdanlar ve elektronik ödeme sistemleriyle işlenen birçok suçun temelinde aynı hukuki mantık bulunmaktadır.

Ceza Genel Kurulu bu kararıyla, bilişim sistemleri kullanılarak gerçekleştirilen eylemlerin yalnızca klasik hırsızlık hükümleriyle değerlendirilemeyeceğini ortaya koymuş ve Türk ceza hukukunda siber suçların bağımsız bir alan olduğunu güçlü şekilde vurgulamıştır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda bilişim suçlarına ilişkin düzenlemelerin geliştirilmesi bakımından da bu kararın önemli bir etkisi olduğu söylenebilir.

Uygulamacılar İçin Çıkarımlar

Bu karar, yalnızca ATM kullanılarak işlenen suçlarla sınırlı değildir.

Kararın ortaya koyduğu ilkeler;

• internet bankacılığı dolandırıcılıkları,

• internet üzerinden gerçekleştirilen hesap ele geçirme olayları,

• dijital ödeme sistemlerine yönelik saldırılar,

• elektronik bankacılık işlemleri,

• bilişim sistemleri kullanılarak elde edilen haksız ekonomik menfaatler

bakımından da yol gösterici niteliktedir.

Bugün siber suçlar alanında çalışan uygulamacılar açısından kararın en önemli mesajı şudur:

Bir eylemin hangi suçu oluşturduğu belirlenirken yalnızca elde edilen sonuca değil, suçun hangi teknoloji kullanılarak işlendiğine de bakılmalıdır.

Avukatın Yorumu

Kanaatimce bu karar, Türk bilişim ceza hukukunun gelişiminde kilometre taşlarından biridir.

Ceza Genel Kurulu, henüz internet bankacılığının ve dijital ödeme sistemlerinin bugünkü kadar yaygın olmadığı bir dönemde, ATM cihazlarının teknik yapısını ayrıntılı biçimde incelemiş ve bunların klasik anlamda para veren makineler değil, bilişim sisteminin bir parçası olduğunu kabul etmiştir.

Bu yaklaşım, sonraki yıllarda bilişim suçlarına ilişkin yasal düzenlemelerin gelişimine de önemli ölçüde yön vermiştir.

Bugün internet bankacılığı hesaplarının ele geçirilmesi, mobil bankacılık uygulamalarının kötüye kullanılması veya dijital ödeme sistemlerine yönelik saldırılar değerlendirilirken de aynı temel düşünce geçerliliğini korumaktadır: Teknolojik sistemler kullanılarak işlenen suçlar, çoğu zaman klasik suç tiplerinden farklı hukuki değerlendirmeler gerektirir.

Sonuç

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun bu kararı, yalnızca ATM kullanılarak işlenen bir suçun hukuki niteliğini belirlemekle kalmamış; Türk ceza hukukunda bilişim suçlarının bağımsız bir suç kategorisi olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyan en önemli içtihatlardan biri olmuştur.

Kararın bugün için de en önemli mesajı şudur:

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte suçların işleniş biçimi değişmektedir. Hukukun görevi ise yeni teknolojileri, eski kavramlara zorla uydurmak değil; teknolojinin ortaya çıkardığı yeni hukuki sorunlara doğru çözümler üretmektir.