Ayıplı Araçta Sürekli Arıza Yaşanıyorsa Araç İade Edilebilir mi?

Ayıplı Araçta Sürekli Arıza Yaşanıyorsa Araç İade Edilebilir mi?

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nden Tüketici Hukukuna Yön Veren Önemli Karar

Karar Künyesi

Mahkeme: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

Esas No: 2020/1464

Karar No: 2023/525

Karar Tarihi: 06.04.2023

Konu: Gizli Ayıp – Ayıplı Araç – Sözleşmeden Dönme – Seçimlik Haklar – Kazanç Kaybı

Motorlu araç satın alan tüketicilerin en sık karşılaştığı sorunlardan biri, satın alma sonrasında ortaya çıkan ve tekrarlayan mekanik arızalardır. Özellikle aynı arızanın defalarca onarılmasına rağmen giderilememesi hâlinde şu soru gündeme gelir:

Tüketici, aracın tekrar tekrar tamir edilmesini beklemek zorunda mıdır, yoksa aracı iade ederek ödediği satış bedelini geri isteyebilir mi?

Tüketici, aracın tekrar tekrar tamir edilmesini beklemek zorunda mıdır, yoksa aracı iade ederek ödediği satış bedelini geri isteyebilir mi?

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin 06.04.2023 tarihli kararı, üretimden kaynaklanan gizli ayıpların tüketicinin seçimlik haklarına etkisini ayrıntılı şekilde değerlendirmekte ve önemli ilkeler ortaya koymaktadır.

Olayın Özeti

Davacı, sıfır kilometre olarak satın aldığı kamyonette bir süre sonra motor kaynaklı arızalar yaşamaya başlamıştır.

Araç ilk kez yaklaşık 49.922 kilometrede yağ pompası arızası nedeniyle yetkili servise götürülmüş; burada motor revizyonu yapılmış ve birçok parça değiştirilmiştir. Ancak bu onarım sorunu çözmemiş, araç aynı motor arızaları nedeniyle defalarca yetkili servise başvurmak zorunda kalmıştır.

Dosyada alınan bilirkişi raporunda, araçtaki motor arızasının üretimden kaynaklanan gizli ayıp niteliğinde olduğu tespit edilmiştir.

Davacı bunun üzerine;

• sözleşmeden dönme,

• aracı iade etme,

• satış bedelinin geri ödenmesi,

• yaptığı onarım giderleri,

• aracın serviste kaldığı süre nedeniyle uğradığı kazanç kaybının tazmini

istemleriyle dava açmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesi Ne Dedi?

İlk derece mahkemesi aracın motorunun değiştirilmesine karar vermiştir.

Ancak Bölge Adliye Mahkemesi bu çözümü hukuka uygun bulmamıştır.

Mahkemeye göre, araçta ortaya çıkan arızalar;

• üretimden kaynaklanmaktadır,

• gizli ayıp niteliğindedir,

• aynı motor arızası sürekli tekrar etmektedir,

• tüketicinin araçtan beklediği faydayı ortadan kaldırmaktadır.

Bu nedenle yalnızca motorun değiştirilmesi yeterli bir çözüm değildir.

Mahkeme, tüketicinin Türk Borçlar Kanunu'nun 227. maddesi uyarınca sözleşmeden dönme hakkını kullanabileceğine karar vermiş; aracın davalılara iadesi karşılığında satış bedelinin tüketiciye ödenmesine hükmetmiştir.

Gizli Ayıp Nedir?

Kararda özellikle gizli ayıp kavramı üzerinde durulmuştur.

Gizli ayıp, teslim sırasında olağan bir incelemeyle fark edilmesi mümkün olmayan ve kullanım sırasında ortaya çıkan ayıplardır.

Somut olayda motor arızasının ilk kez satıştan uzun süre sonra ortaya çıkması, ancak bilirkişi incelemesi sonucunda bunun üretimden kaynaklandığının belirlenmesi nedeniyle ayıbın gizli ayıp olduğu kabul edilmiştir.

Karardan Çıkan Hukuki İlkeler

1. Süregelen üretim kaynaklı arızalar gizli ayıp oluşturabilir.

Arızanın teslim anında ortaya çıkmamış olması, onun gizli ayıp sayılmasına engel değildir. Eğer arızanın kaynağı üretim hatası ise satıcı ve üretici sorumluluktan kurtulamaz.

2. Tüketici sürekli onarım yapmak zorunda değildir.

Arızanın defalarca tekrarlaması ve aracın beklenen faydayı sağlamaması hâlinde tüketici sözleşmeden dönerek aracı iade edebilir ve satış bedelinin iadesini isteyebilir.

3. Onarım giderleri ve kazanç kaybı da talep edilebilir.

Mahkeme, ayıplı araç nedeniyle yapılan zorunlu onarım masrafları ile aracın serviste kaldığı süre boyunca oluşan kazanç kaybının da tazmin edilmesi gerektiğini kabul etmiştir.

4. Gizli ayıpta ayıp ihbarı, ayıp öğrenildikten sonra yapılmalıdır.

Mahkeme, motor arızasının ortaya çıkmasının hemen ardından yetkili servise başvurulmasını ayıp ihbarı olarak değerlendirmiş ve bu nedenle ihbarın süresinde yapıldığı sonucuna ulaşmıştır.

Bu Karar Neden Önemli?

Bu karar, ayıplı araç uyuşmazlıklarında tüketicinin haklarının kapsamını netleştirmektedir.

Özellikle şu mesaj dikkat çekicidir:

Bir aracın defalarca tamir edilmiş olması, ayıbın giderildiği anlamına gelmez. Eğer üretimden kaynaklanan arıza devam ediyor ve araç beklenen faydayı sağlamıyorsa tüketici sözleşmeden dönebilir.

Bu yaklaşım, otomotiv sektöründe sıkça karşılaşılan "tekrar eden arızalar" bakımından önemli bir içtihat niteliğindedir.

Uygulamacılar İçin Çıkarımlar

Ayıplı araç davalarında şu hususlar özellikle araştırılmalıdır:

• Arıza üretim kaynaklı mı, kullanıcı hatasından mı kaynaklanıyor?

• Arıza aynı nitelikte tekrar ediyor mu?

• Araç kaç kez yetkili servise başvurmuş?

• Tüketici ayıbı öğrendikten sonra makul süre içinde ihbarda bulunmuş mu?

• Araç nedeniyle onarım gideri veya kazanç kaybı oluşmuş mu?

Bu soruların cevabı, tüketicinin hangi seçimlik hakkı kullanabileceğini belirleyecektir.

Uygulamada satıcılar çoğu zaman aracı tekrar tekrar servise alarak sorunun çözüldüğünü ileri sürmektedir. Ancak bu karar, üretim kaynaklı ve süreklilik gösteren arızaların tüketiciyi sürekli onarıma katlanmaya zorlayamayacağını açıkça ortaya koymaktadır.

Ayrıca karar, gizli ayıbın varlığı hâlinde yalnızca satış bedelinin iadesinin değil, ayıp nedeniyle yapılan onarım giderleri ile aracın kullanılamamasından doğan kazanç kaybının da talep edilebileceğini göstermesi bakımından uygulamaya önemli katkı sağlamaktadır.

Sonuç

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin bu kararı, ayıplı araç davalarında tüketicinin seçimlik haklarının kapsamını önemli ölçüde açıklığa kavuşturmaktadır.

Kararın ortaya koyduğu temel ilke şudur:

Üretimden kaynaklanan gizli ayıp nedeniyle aynı arızanın sürekli tekrar ettiği ve aracın beklenen faydayı sağlamadığı durumlarda tüketici, yalnızca ücretsiz onarım istemek zorunda değildir. Sözleşmeden dönerek aracı iade edebilir, satış bedelini geri isteyebilir ve ayıp nedeniyle uğradığı diğer zararların da tazminini talep edebilir.