Yeni Peynir Tebliği Yayımlandı: Üreticiler ve Gıda İşletmeleri Nelere Dikkat Etmeli?
Yeni Peynir Tebliği Yayımlandı: Üreticiler ve Gıda İşletmeleri Nelere Dikkat Etmeli?

10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (2026/24) ile peynir üretimi, ürün bileşimi, etiketleme ve piyasaya arz koşullarında önemli değişiklikler yapıldı. Önceki 2015/6 sayılı Peynir Tebliği yürürlükten kaldırıldı.
Yeni düzenleme, özellikle eritme peynirleri, çeşnili peynirler, nem ve tuz oranları ile etiketleme kuralları bakımından üreticilere yeni yükümlülükler getiriyor.
Peki, neler değişti ve gıda işletmeleri hangi tarihe kadar uyum sağlamak zorunda?
1. Peynirlerin Nem ve Tuz Oranlarında Neler Değişti?
Yeni Tebliğ ile bazı peynir çeşitlerinin nem ve tuz sınırları yeniden belirlendi.
Peynir çeşidi ve kriter | Eski sınır | Yeni sınır |
Olgunlaştırılmış beyaz peynir – azami tuz | %6,5 | %7,5 |
Olgunlaştırılmış kaşar – azami tuz | %4 | %5 |
Tulum peyniri – azami tuz | %5 | %6 |
Telemesi haşlanan peynirler – azami nem | %45 | %50 |
Dilimlenebilir eritme peyniri – azami nem | %60 | %50 |
Sürülebilir eritme peyniri – azami nem | %60 | %65 |
Tablodaki tuz oranları kuru madde üzerinden, nem oranları ise ürün ağırlığı üzerinden belirlenen üst sınırlardır. Tebliğ eklerindeki özel hükümler ve istisnalar saklıdır.
Özellikle dilimlenebilir eritme peynirlerinde nem sınırının %60'tan %50'ye düşürülmesi, üreticilerin dikkat etmesi gereken önemli değişikliklerden biridir.
Ayrıca yeni Tebliğde çökelek ayrı bir ürün olarak tanımlanmış; azami nem oranı %80, kuru maddede azami tuz oranı ise %4,5 olarak belirlenmiştir.
İşletmeler ne yapmalı? Üretilen peynirlerin güncel laboratuvar analizleri yeni sınırlarla karşılaştırılmalı, gerekli durumlarda üretim reçeteleri ve prosesler yeniden düzenlenmelidir.
2. Üretim ve Etiketleme Kurallarında Önemli Değişiklikler
Eritme peynirleri: Eritme peynirlerinin tulum,
örgü, dil ve kaşar gibi geleneksel veya yöresel peynirleri çağrıştırarak tüketiciyi yanıltacak şekilde üretilmesi ve piyasaya arz edilmesi yasaklandı. Ayrıca eritme peynirleri dökme olarak satılamayacak.
Eritme peynirinin adı, ambalajın temel görüş alanında kural olarak en az 3 mm x-yüksekliğindeki karakterlerle yazılacak. En geniş yüzeyi 80 cm²'den küçük ambalajlarda bu sınır 1,5 mm olarak uygulanabilecek.
Eritme peynirlerinde nem ve tuz sınırları değişti
Ürün özelliği | Eski Tebliğ | Yeni Tebliğ |
Dilimlenebilir eritme peyniri – azami nem | %60 | %50 |
Sürülebilir eritme peyniri – azami nem | %60 | %65 |
Kuru maddede azami tuz | %4,5 | %4,5 |
Yeni düzenleme, eritme peynirlerini dilimlenebilir ve sürülebilir olarak ayırıyor.
Özellikle dilimlenebilir eritme peyniri üreten işletmelerin ürünlerinin nem değerlerini yeniden kontrol etmesi gerekiyor. Çünkü daha önce %55 nem içeren ve bu bakımdan uygun olan bir ürün, yeni Tebliğ kapsamında sınırın üzerinde kalacaktır.
Eritme peynirlerinde üretim ve satış şartları
Yeni Tebliğe göre:
Dökme satış yasak: Eritme peyniri dökme olarak piyasaya arz edilemez. (Madde 5/1-v)
Hammadde uygunluğu: Eritme peynirinin üretiminde kullanılan peynirlerin de Tebliğ hükümlerine uygun olması zorunludur. (Madde 5/1-f)
Emülsifiye edici tuzlar: Eritme peynirlerinde kullanılabilir. Yeni yasak telemesi haşlanan peynirler ve tulum peyniri için getirilmiştir.
Yanıltıcı sunum yasak: Eritme peyniri, geleneksel ve yöresel peynirleri ya da coğrafi işaretli peynirleri çağrıştırarak tüketiciyi yanıltacak şekilde üretilip piyasaya arz edilemez. (Madde 17/1-p)
Örneğin eritme peynirinin ambalajının, tüketicide gerçek bir kaşar peyniri veya başka bir geleneksel peynir satın aldığı izlenimi yaratması hukuki sorun oluşturabilir.
Etiketleme konusunda dikkat edilmesi gerekenler
Yeni Tebliğ'in 17. maddesine göre:
Ürün adı: "Eritme peyniri" ibaresi ambalajın temel görüş alanında yer almalı ve kural olarak karakterlerin x-yüksekliği en az 3 mm olmalıdır. En geniş yüzeyi 80 cm²'den küçük ambalajlarda bu sınır 1,5 mm'dir.
Tost peyniri ifadesi: "Tost" veya "pizza" gibi kullanım amacını belirten ifadeler kullanılabilir; ancak bunlar tek başına ürün adı olamaz ve asıl ürün adından daha büyük puntoyla yazılamaz.
Taze ibaresi: Eritme peynirlerinin adında veya etiketinin herhangi bir yerinde "taze" ya da "olgunlaştırılmamış" ifadeleri kullanılamaz.
Ayrıca yağlılık sınıfının ürün adıyla aynı yüzde ve aynı puntoda gösterilmesi gibi genel etiketleme yükümlülükleri de geçerlidir.
Çeşnili peynirler: Çeşni oranı genel olarak en fazla %6, çeşnili taze peynirlerde ise en fazla %15 olacak. Mısır ve ay çekirdeği gibi belirtilen hububat ve yağlı tohumların tane halinde çeşni olarak kullanılmasına yasak getirildi. Sert kabuklu meyvelerin ezme veya püre şeklinde kullanımına da belirli sınırlamalar getirildi.
Çeşnili peynir ile çeşnili taze peynir aynı miktarda çeşni kullanılarak üretilemiyor. Ayrıca bazı çeşnilerin kullanım biçimine de sınırlamalar getirilmiş.
Çeşnili peynir üretiminin temel şartları
Üretim kriteri | Yeni düzenleme |
Genel çeşnili peynir | En fazla %6 toplam çeşni |
Çeşnili taze peynir | En fazla %15 toplam çeşni |
Beta-sitosterol | Çeşni maddesinden gelen oran en fazla %2 |
Çikolatalı taze peynir | Beta-sitosterol sınırından istisna |
Çeşnili taze peynirin nemi | En fazla %80 |
Çeşnili taze peynirin tuzu | Kuru maddede en fazla %4,5 |
Buradaki taze peynir, Tebliğ'in 4/1-(cc) maddesinde özel olarak tanımlanan, pastörize süt ve/veya kremadan starter kültür kullanılarak üretilen sürülebilir nitelikteki peynirdir. Yani olgunlaştırılmamış her peynir otomatik olarak %15'lik çeşni sınırından yararlanamaz.
Hangi çeşniler, nasıl kullanılabilir?
Fındık, fıstık, badem ve ceviz: Genel olarak tane veya parça halinde kullanılabilir. Ezme ve püre olarak kullanılamaz. Ancak 4/1-(cc) maddesindeki taze peynirler bu sınırlamadan istisnadır.
Susam ve çörek otu: Genel olarak son üründe tane halinde bulunmalıdır. Aynı taze peynir istisnası burada da geçerlidir.
Mısır ve ay çekirdeği: Tebliğ'de belirtilen kapsamda tane halinde çeşni maddesi olarak kullanılamaz.
Meyve, sebze, bal, kahve, kakao, çikolata ve diğer izin verilen çeşniler: Ürüne uygun şekilde kullanılabilir; toplam çeşni sınırına ve diğer mevzuat hükümlerine uyulmalıdır.
Nişasta: Yalnızca çeşnili taze peynirlerde stabilizör amacıyla, teknolojinin izin verdiği miktarda kullanılabilir. Diğer peynirlerde bu istisnadan yararlanılamaz.
Ayrıca genel peynir üretiminde süt yağı dışındaki yağların ve süt proteini dışındaki proteinlerin kullanılmasına ilişkin yasaklar devam etmektedir. İzin verilen çeşnilerden kaynaklanan bileşenlerin değerlendirilmesinde ise yeni Tebliğ'in özel hükümleri dikkate alınmalıdır.
Hukuki dayanak: 2026/24 sayılı Tebliğ, madde 4 ve 5; EK-4.
Etiketleme, hijyen ve satış şartları
Üretim şartlarının yanında şu yükümlülüklere de dikkat edilmeli:
Çeşni adı: Kullanılan çeşni maddesinin adı, ambalajın temel görüş alanında ürün adıyla birlikte belirtilmelidir. Örneğin "Cevizli Taze Peynir".
İlave şeker: Şeker Tebliği kapsamında şeker kullanılan çeşnili taze peynirlerde, temel görüş alanında ağırlıkça "% ... ilave şeker içerir" ibaresi bulunmalıdır.
Isıl işlem: Olgunlaştırılmadan satılacak peynirlerde kullanılan çiğ süt, en az pastörizasyon normlarında ısıl işlem görmelidir.
Muhafaza: Peynirler üretim sonrası muhafaza, taşıma ve piyasaya arz süreçlerinde 10 °C'nin altındaki sıcaklıklarda tutulmalıdır.
Diğer kriterler: Ürünün süt yağı sınıfı, mikrobiyolojik özellikleri, katkı maddeleri ve varsa alerjen bildirimleri ilgili mevzuata uygun olmalıdır.
Üretim bileşenleri: Telemesi haşlanan peynirler ve tulum peynirlerinin üretiminde emülsifiye edici tuz kullanılamayacak. Teleme ise doğrudan son tüketiciye sunulmak üzere piyasaya arz edilemeyecek.
Etiketleme: Birden fazla hayvan türüne ait süt kullanılan peynirlerde hayvan türlerinin adları, kullanılan süt miktarına göre çoktan aza sıralanarak ürün adının yanında belirtilecek. Ayrıca peynirlerin kullanım amacını ifade eden "tost", "pizza" gibi ifadeler tek başına ürün adı olarak kullanılamayacak.
Öte yandan "köy peyniri", "doğal peynir", "çiftlik peyniri" gibi nitelemelerin etiketlerde kullanılmasına ilişkin yasak devam ediyor.
İşletmeler ne yapmalı? Mevcut ürün adları, ambalaj tasarımları, içerik listeleri ve üretim reçeteleri birlikte incelenmeli; özellikle eritme ve çeşnili peynirlerde yeni sınırlamalara uygunluk kontrol edilmelidir.
3. Yeni Peynir Tebliğine Uyum İçin Son Tarih: 30 Nisan 2027
Yeni Tebliğ, 10 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girmiş olmakla birlikte, bu tarihten önce faaliyet gösteren gıda işletmecilerine 30 Nisan 2027 tarihine kadar uyum süresi tanınmıştır.
Bu işletmeler hakkında geçiş süresi boyunca yürürlükten kaldırılan 2015/6 sayılı Tebliğ hükümleri uygulanacaktır. Yeni faaliyete başlayan işletmeler ise yeni düzenlemeye uygun hareket etmelidir.
Stoklar bakımından da önemli bir ayrım bulunmaktadır:
30 Nisan 2027 tarihinden önce piyasaya arz edilen peynirler, dilimlenebilir eritme peynirleri hariç olmak üzere, raf ömürleri sonuna kadar piyasada bulunabilecektir.
Ancak 30 Nisan 2027 tarihinden sonra yeni Tebliğe uygun olmayan dilimlenebilir eritme peynirleri piyasada bulunamayacaktır.
Bu nedenle özellikle eritme peyniri üreticilerinin yalnızca üretim süreçlerini değil, mevcut stoklarını ve dağıtım planlarını da değerlendirmeleri gerekmektedir.
4. Gıda İşletmeleri İçin Uyum Kontrol Listesi
Yeni Tebliğe uyum kapsamında işletmelerin aşağıdaki kontrolleri yapması önem taşımaktadır:
Ürünlerin nem, tuz ve süt yağı analiz sonuçlarını güncel Tebliğ ekleriyle karşılaştırın.
Üretimde kullanılan bileşenlerin, katkı maddelerinin ve çeşnilerin yeni kurallara uygunluğunu kontrol edin.
Etiketlerdeki ürün adlarını, süt türü bilgilerini ve zorunlu ibareleri gözden geçirin.
Eritme peynirleri için ambalaj, ürün adı ve stok durumunu ayrıca değerlendirin.
Gerekli değişiklikleri geçiş süresi sona ermeden tamamlayın ve yapılan kontrolleri belgelendirin.
Yeni Düzenlemeye Aykırılığın Hukuki Sonuçları
Yeni Peynir Tebliği'nin 20. maddesi uyarınca, düzenlemeye aykırı hareket edenler hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre idari yaptırım uygulanabilecektir.
Uygulanacak yaptırımın belirlenmesinde tespit edilen aykırılığın niteliği, ilgili kanun hükmü ve olayın somut koşulları önem taşır.
Bu nedenle işletmelerin yeni düzenlemeye uyum çalışmalarını yalnızca teknik bir üretim değişikliği olarak değil, aynı zamanda hukuki risklerin önlenmesine yönelik bir süreç olarak değerlendirmeleri gerekir.
Sonuç olarak, yeni Peynir Tebliği ile üretim ve etiketleme kuralları yeniden şekillendirilmiştir. Üreticilerin ve gıda işletmelerinin ürünlerini yeni kriterler yönünden incelemesi, gerekli değişiklikleri zamanında tamamlaması ve olası idari yaptırımların önüne geçmek için uyum sürecini dikkatle yönetmesi önem taşımaktadır.
