top of page

Aydınlatılmış Onam Alınmasa Bile Manevi Tazminata Hükmedilebilir mi?

26 Haz
2 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 15 Eki

Karar Künyesi

Aydınlatılmış Onam Alınmasa Bile Manevi Tazminata Hükmedilebilir mi?
Aydınlatılmış Onam Alınmasa Bile Manevi Tazminata Hükmedilebilir mi?

Mahkeme: Danıştay 10. Dairesi

Esas No: 2021/5140

Karar No: 2023/4291

Karar Tarihi: 05.07.2023

Konu: Hizmet Kusuru – Aydınlatılmış Onam – Bilirkişi Raporlarının Değerlendirilmesi – Manevi Tazminat

Olayın Özeti

Davacılar, yakınlarının bir devlet hastanesinde uygulanan antibiyotik enjeksiyonu sonrasında gelişen anafilaktik reaksiyon nedeniyle hayatını kaybettiğini ileri sürerek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur. İddialar; sağlık personelinin gerekli özeni göstermediği, alerji öyküsünün yeterince sorgulanmadığı ve hastanın müdahale öncesinde usulüne uygun şekilde bilgilendirilmediği noktasında toplanmıştır.

Dosyada alınan bilirkişi raporları ise aynı sonuca ulaşmamıştır. Bir raporda sağlık personeline kusur yüklenebileceği belirtilirken, daha sonra alınan raporda tıbbi uygulamanın uygun olduğu ve sağlık çalışanlarına kusur atfedilemeyeceği değerlendirilmiştir. İlk derece mahkemesi bu raporlardan birini esas alarak karar vermiş; dosya temyiz incelemesi sonunda Danıştay'ın önüne gelmiştir. Aydınlatılmış Onam Alınmasa Bile Manevi Tazminata Hükmedilebilir mi? bu sorunun cevabı irdelenmiştir.

Danıştay'ın Değerlendirmesi

Danıştay 10. Dairesi, dosyadaki çelişkili bilirkişi raporları giderilmeden hüküm kurulmasını hukuka uygun bulmamıştır.

Kararda özellikle, aynı olaya ilişkin farklı bilimsel değerlendirmeler bulunması hâlinde mahkemenin bu çelişkiyi giderecek yeni ve denetlenebilir bir bilirkişi incelemesi yaptırması gerektiği vurgulanmıştır. Çelişki giderilmeden verilen kararın eksik incelemeye dayandığı kabul edilmiştir.

Ancak kararın dikkat çeken yönü bununla sınırlı değildir.

Danıştay, sağlık personeline kusur yüklenemeyeceği sonucuna ulaşılsa dahi aydınlatılmış onam yükümlülüğünün bağımsız olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Hastanın, uygulanacak tedavi, olası riskler ve komplikasyonlar konusunda yeterince bilgilendirilmediğinin tespit edilmesi hâlinde, bu durumun manevi tazminat bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Kararın Ortaya Koyduğu Hukuki İlkeler

Bu karar, sağlık hukuku bakımından dört önemli ilkeyi ortaya koymaktadır:

1. Çelişkili bilirkişi raporları giderilmeden hüküm kurulamaz.

Mahkeme, farklı sonuçlara ulaşan bilirkişi raporları arasında tercih yapmakla yetinemez. Çelişkiyi giderecek yeni ve bilimsel açıdan denetlenebilir bir rapor alınmalıdır.

2. Aydınlatılmış onam, tıbbi kusurdan bağımsız bir yükümlülüktür. Aydınlatılmış Onam Alınmasa Bile Manevi Tazminata Hükmedilebilir mi?

Hekimin tıbbi müdahaleyi doğru şekilde gerçekleştirmiş olması, hastanın bilgilendirilme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Bilgilendirme eksikliği, tek başına hukuki sorumluluğun değerlendirilmesini gerektirebilir.

3. Bilirkişi raporları yalnızca sonuç değil, gerekçe de içermelidir.

Mahkemelerin hükme esas alacağı bilirkişi raporlarının; bilimsel verilere dayanan, açık, tutarlı ve yargısal denetime elverişli gerekçeler içermesi gerekir.

4. Manevi tazminat değerlendirmesi, yalnızca tıbbi hata iddiasıyla sınırlı değildir.

Hasta haklarının ihlali niteliğindeki bilgilendirme eksiklikleri de manevi zararın doğmasına neden olabilir. Bu nedenle aydınlatılmış onam süreci, bağımsız bir hukuki inceleme konusu olarak ele alınmalıdır.

Bu Karar Neden Önemli?

Kararın önemi yalnızca bir malpraktis uyuşmazlığını çözmesinden kaynaklanmamaktadır.

Danıştay, bu kararla birlikte sağlık hizmetinin hukuka uygunluğunu değerlendirirken iki ayrı inceleme yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır:

  • Tıbbi müdahale tıp kurallarına uygun şekilde gerçekleştirildi mi?

  • Hasta, müdahale öncesinde yeterince bilgilendirildi mi?

Bu iki sorunun cevabı birbirinden bağımsızdır. Tıbbi uygulama doğru olsa bile, aydınlatılmış onam alınmaması hâlinde hukuki sorumluluk gündeme gelebilir. Bu yaklaşım, hasta haklarının korunmasına ilişkin çağdaş sağlık hukuku anlayışıyla da uyumludur.

Uygulamacılar İçin Çıkarımlar

Bu karar, özellikle sağlık hukuku alanında çalışan avukatlar ve sağlık kuruluşları açısından önemli dersler içermektedir.

Davacı vekilleri açısından:

  • Dosyada aydınlatılmış onam formunun bulunup bulunmadığı mutlaka araştırılmalıdır.

  • Bilirkişi raporları arasında çelişki varsa bunun giderilmesi talep edilmelidir.

Davalı idare ve sağlık kuruluşları açısından:

  • Aydınlatılmış onam formlarının yalnızca imzalatılması değil, içeriğinin somut olaya uygun şekilde düzenlenmesi önem taşımaktadır.

  • Bilgilendirme sürecinin kayıt altına alınması, olası uyuşmazlıklarda güçlü bir delil niteliği taşıyacaktır.

bottom of page