Kask Takmanın Önemi - Motosiklet Kazasında Kask Takmamak Tazminatı Etkiler mi?
Motosiklet Kazasında Kask Takmamak Tazminatı Etkiler mi?
Motosiklet kazasında karşı tarafın tamamen kusurlu olması, zarar görenin talep ettiği tazminatın hiçbir indirim yapılmadan ödeneceği anlamına gelmeyebilir. Kazanın nasıl meydana geldiği kadar, yaralanmanın veya ölümün oluşmasında kask kullanılmamasının etkisi de değerlendirme konusu olabilir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin iki ayrı kararı, bu ayrımı somutlaştırmaktadır. Bir dosyada kask kullanılmaması nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatından indirim yapılmış; diğerinde ise kaskın takılı olduğu yönündeki kayıt dikkate alınarak indirim talebi reddedilmiştir.
Kazada kusursuz olmak ile zararın artmasına katkıda bulunmak aynı şey midir?
Kazanın meydana gelmesindeki kusur ile zararın oluşmasına veya ağırlaşmasına katkı birbirinden farklıdır.
Bir sürücü trafik kurallarına uygun hareket ettiği hâlde başka bir aracın çarpması sonucu kazaya uğrayabilir. Bununla birlikte, koruyucu ekipman kullanılmamasının meydana gelen bedensel zarara etkisi ayrıca incelenebilir. Tazminat hukukunda bu değerlendirme, “müterafik kusur” veya “zarar görenin birlikte kusuru” kapsamında gündeme gelir.
Türk Borçlar Kanunu’nun 52. maddesi, zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olan davranışlarının tazminata yansıtılmasına imkân tanır. Kask bakımından esas mesele, yalnızca kullanılmamış olması değil, bu durumun talep edilen zararla bağlantısıdır.
Kask takılmaması nedeniyle tazminattan indirim yapılan olay
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 26.04.2018 tarihli kararında, mobilet ile trafik sigortası bulunmayan bir kamyonetin çarpışması sonucu meydana gelen ölüm değerlendirilmiştir.
Hayatını kaybeden kişinin eşi ve çocukları, Güvence Hesabına karşı destekten yoksun kalma tazminatı talep etmiştir. İlk derece mahkemesi, kamyonet sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde tamamen kusurlu olduğunu kabul ederek davayı kabul etmiştir.
İstinaf incelemesinde ise ölen kişinin kask kullanmamasının tazminata etkisi ele alınmıştır. Kararda özellikle şu bulgulara dayanılmıştır:
Kaza tespit tutanağında kask kullanılmadığının belirtilmesi,
Davacılar vekilinin duruşmada kask bulunmadığını kabul etmesi,
Ölü muayene tutanağında ölüm nedeninin trafik kazasına bağlı kafa travması ve sol göğüs kafesi travması olarak açıklanması.
Mahkeme bu veriler üzerinden müterafik kusur bulunduğunu kabul etmiş ve hesaplanan gerçek maddi zarardan %20 indirim uygulanması gerektiğine karar vermiştir. İlk derece mahkemesinin kararını kaldırarak yeniden esas hakkında hüküm kurmuş; eş ve çocuklar için toplam 246.859,21 TL destekten yoksun kalma tazminatına hükmetmiştir.
Böylece kask kullanımına ilişkin değerlendirme, hayatını kaybeden kişinin yakınlarının talep ettiği tazminat miktarını da etkilemiştir.
Kask takılmadığı iddiası tek başına yeterli midir?
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 20.03.2025 tarihli kararı, dosyadaki kayıtların önemini farklı bir örnekle göstermektedir.
Bu olayda motosiklette yolcu olarak bulunan kişi yaralanmış; sigorta şirketi, yolcunun kask takmadığını ve sürücünün hız yapmasına engel olmadığını ileri sürerek tazminattan indirim yapılmasını istemiştir.
Ancak mahkeme, kaza sırasında yolcunun kaskının takılı olarak işaretlendiğini tespit etmiştir. Sürücüyü hız konusunda uyarıp uyarmadığı yönünde de delil sunulmadığını belirtmiştir. Bu nedenle müterafik kusur indirimi yapılmamasını yerinde bularak sigorta şirketinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Bu karar, kask kullanılmadığı yönündeki iddianın dosyadaki tespitlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Her kasksızlık durumunda %20 indirim yapılır mı?
İncelenen 2018 tarihli kararda uygulanan %20 oranı, her motosiklet kazasında otomatik olarak uygulanacak kanuni bir oran şeklinde anlaşılmamalıdır.
Kask kullanılıp kullanılmadığı, yaralanmanın niteliği ve kask kullanılmaması ile zarar arasındaki bağlantı somut olayın delilleri üzerinden değerlendirilmelidir. Özellikle yaralanmanın hangi vücut bölgesinde meydana geldiği ve ölüm ya da kalıcı zararın hangi tıbbi nedenlerden kaynaklandığı önem taşır. Teknik değerlendirme gereken durumlarda bu bağlantının uzman incelemesiyle açıklığa kavuşturulması gerekir.
2018 tarihli kararda mahkeme, kasksızlık tespitini kafa travmasını da içeren ölüm bulgularıyla birlikte ele almıştır. Bu sonucu, yaralanmanın niteliğine bakılmaksızın bütün kazalara uygulamak doğru olmaz.
Tazminat dosyasında hangi belgeler önemlidir?
Kask kullanımına ilişkin uyuşmazlığın sağlıklı değerlendirilebilmesi için kaza tespit tutanağı, olay yeri görüntüleri, taraf ve tanık anlatımları ile tıbbi belgeler birlikte incelenmelidir.
Yaralanma hâlinde acil servis kayıtları, epikrizler ve maluliyet raporları; ölüm hâlinde ise ölü muayene veya otopsi bulguları önem kazanabilir. Belgeler arasındaki çelişkiler giderilmeli ve kask kullanımının zarara etkisi somutlaştırılmalıdır.
Tazminat hesabı bakımından da indirim yapılacak tutarın doğru belirlenmesi gerekir. 2018 tarihli kararda mahkeme, indirimi hesaplanan gerçek zarar üzerinden uygulamış ve çıkan tutarı sorumluluk limitiyle karşılaştırmıştır. Bu nedenle hükmedilen toplam tutardan doğrudan %20 çıkarılması, karardaki hesap yöntemini doğru yansıtmaz.
İndirim yapılması tazminat hakkını tamamen ortadan kaldırır mı?

İncelenen 2018 tarihli olayda kask kullanılmaması, tazminat talebinin bütünüyle reddine yol açmamıştır. Mahkeme tazminattan indirim yaparak kalan tutarın ödenmesine karar vermiştir.
Ayrıca indirimin takdiri niteliği nedeniyle, bu indirimden kaynaklanan ret kısmı için davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirtmiştir. Bu değerlendirme, davanın başka sebeplerle reddedilen bölümlerine otomatik olarak uygulanabilecek bir sonuç değildir.
Kask kullanımı, trafik güvenliğinin yanında tazminat uyuşmazlığının sonucunu da etkileyebilir. Ancak hukuki değerlendirme; kask kullanılmadığı iddiası, bu iddianın ispatı ve meydana gelen zararla bağlantısı üzerinden yapılmalıdır. İki karar birlikte okunduğunda, tazminattan indirim konusunda belirleyici olanın somut dosyadaki kayıtlar ve tıbbi bulgular olduğu görülmektedir.
İncelenen kararlar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi, 26.04.2018, E. 2017/789, K. 2018/457. Karar, temyiz yolu açık olarak verilmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, 20.03.2025, E. 2024/1476, K. 2025/513. İstinaf başvurusu kesin olarak esastan reddedilmiştir.



