Aydınlatılmış Onam Nedir? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'ndan Hasta Haklarına İlişkin Yol Gösterici Karar
Güncelleme tarihi: 18 Eki
Çoğu kişi hastaneye kabul edilirken önüne uzatılan belgeleri okumadan imzalamaktadır.
Ancak hukuken önemli olan yalnızca bir formun imzalanması değildir.
Asıl önemli olan;
hastanın yapılacak işlem hakkında yeterince bilgilendirilmiş olmasıdır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 11.11.2021 tarihli 2018/849 Esas 2021/1385 Karar sayılı kararı da tam olarak bu noktaya dikkat çekmektedir. Karar, aydınlatılmış onamın yalnızca bir imza işleminden ibaret olmadığını; hastanın kendi geleceği hakkında bilinçli karar verebilmesini sağlayan temel bir hasta hakkı olduğunu vurgulamaktadır.

Kararın Özeti
Davacı, hemoroid ameliyatından sonra taburcu edilirken yapılan ağrı kesici enjeksiyonu nedeniyle siyatik sinirinin zarar gördüğünü ve kalıcı sakatlık oluştuğunu ileri sürerek tazminat talebinde bulunmuştur.
Mahkeme, sağlık personeline kusur yüklenemediği gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Dosya Yargıtay'a gelmiş, ardından Hukuk Genel Kurulu tarafından incelenmiştir.
Kurul yalnızca kusur incelemesiyle yetinmemiş;
aynı zamanda
davacının olası riskler konusunda yeterince aydınlatılıp aydınlatılmadığının da araştırılması gerektiğini
özellikle vurgulamıştır.
Hastanın kendi geleceği hakkında karar verebilmesi için, yapılacak tıbbi müdahalenin ne olduğunu bilmesi gerekir.
Bu nedenle;
riskler,
yararlar,
alternatif tedaviler,
olası sonuçlar
hastaya açıklanmalıdır.
Bundan sonra verilen rıza,
aydınlatılmış rıza sayılır.
Yargıtay'a Göre Aydınlatılmış Onam Neleri Kapsar?
Hastaya;
✔ Hastalığın durumu
✔ Yapılacak müdahalenin amacı
✔ Müdahalenin yöntemi
✔ Beklenen yararlar
✔ Olası riskler
✔ Komplikasyon ihtimali
✔ Alternatif tedavi yöntemleri
✔ Tedaviyi reddetmenin sonuçları
anlatılmalıdır.
Yalnızca imza alınması yeterli değildir. Bu bilgiler hastanın anlayabileceği şekilde aktarılmalıdır.
Karardan Çıkan Hukuki İlkeler
Aydınlatılmış onam, kişinin kendi bedeni üzerinde karar verme hakkının bir sonucudur.
Onam yalnızca imza değildir. Asıl olan hastanın gerçekten bilgilendirilmesidir.
Hekimin aydınlatma yükümlülüğü, yalnızca ameliyat öncesiyle sınırlı değildir.
Tedavi sonrasında dikkat edilmesi gereken hususlar hakkında da hastanın bilgilendirilmesi gerekir.
Mahkemeler aydınlatılmış onamın alınıp alınmadığını da ayrıca araştırmalıdır. Yalnızca kusur incelemesi yeterli değildir.
Sağlık Hukuku Açısından Önemi
Bu karar, hasta haklarının yalnızca başarılı bir tedavi ile korunamayacağını göstermektedir.
Hastanın;
bilgilendirilme hakkı,
kendi kaderini belirleme hakkı,
özgür iradesiyle karar verme hakkı
da en az tedavinin doğruluğu kadar önemlidir. Hukuk Genel Kurulu, aydınlatılmış onamı bu hakların doğal bir uzantısı olarak değerlendirmektedir.


